Geneza Pana Tadeusza!
Po opuszczeniu Niemiec i klęsce powstania listopadowego Adam Mickiewicz udał się do Paryża. Spodziewał się, się rozpocznie pracę wśród Polonii na rzecz Ojczyzny, jednak rozczarował się, gdyż Polacy byli zajęci własną stabilizacją niż polityką. Wtedy przypomniał sobie kraj lat dziecinnych - Litwę i postanowił napisać niedługą historią, która jednak w trakcie pisania rozrosła się z planowanych dwóch ksiąg do dwunastu.
Litwa w okolicach Wilna i Nowogródka stała się typową prowincją bardzo oddaloną od głównych europejskich traktów komunikacyjnych i dlatego tam życie trwało po staremu, a i zaborca nie wtrącał się do Polaków. Mickiewicz przedstawiając odległą w czasie polską rzeczywistość szukał odpowiedzi na pytanie: dlaczego Polacy utracili niepodległość.
Pan Tadeusz jest pierwszym w twórczości Adama Mickiewicza w pełni realistycznym utworem (realizm wtedy nie był kierunkiem popularnym). Nie ma w nim świata nadprzyrodzonego, ani fantastyki, jest tylko prawdziwy obraz życia polskiej szlachty odpowiadający historii. Kompozycję zewnętrzną tworzy 12 ksiąg, które rozpoczyna uroczysty wstęp, czyli inwokacja, a kończy epilog.